ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΓΡΗΓΟΡΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΑ

Πολλοί μαθητές θεωρούν την μελέτη μια δυσάρεστη υποχρέωση. Άλλοι προσπαθούν να τελειώσουν το γρηγορότερο δυνατόν κάνοντας ουσιαστικά ένα «πασάλειμμα» και άλλοι περνούν ώρες μπροστά στα βιβλία διαβάζοντας τα ίδια πράγματα ξανά και ξανά χωρίς αποτέλεσμα.

Το διάβασμα γίνεται τέτοιος βραχνάς γι αυτούς, που θα προτιμούσαν ν’ ασχοληθούν με οτιδήποτε άλλο παρά να ταλαιπωρούνται έτσι.
Κι όμως υπάρχουν τρόποι που κάνουν το διάβασμα πολύ πιο αποδοτικό έως και διασκεδαστικό.

Ας αρχίσουμε με μερικά βασικά δεδομένα που ισχύουν για κάθε μαθητή:

• Είναι αδύνατον να θυμηθεί κάτι που δεν έμαθε.

• Είναι δύσκολο να θυμηθεί σωστά κάτι που δεν κατάλαβε.

• Όσο πιο οργανωμένα έχει απομνημονεύσει τις πληροφορίες, τόσο πιο εύκολα μπορεί να τις ανακαλέσει όταν τις χρειάζεται.

• Όσο περισσότερο επεξεργάζεται τις γνώσεις, τόσο βαθύτερα αυτές αποτυπώνονται στη μνήμη του.

• Όσο πιο συγκεντρωμένα διαβάζει, τόσο καλύτερα μαθαίνει. Υπάρχουν μαθητές που μαθαίνουν πιο γρήγορα από άλλους, όμως είναι σχεδόν απίθανο να μάθει κανείς κάτι δύσκολο με μια και μόνη ανάγνωση.

• Η επανάληψη βοηθά να μη ξεχνά αυτά που έμαθε.

• Είναι λάθος να ξεκινά την μελέτη όταν είναι εξουθενωμένος από άλλες δραστηριότητες.

 

Οδηγίες για Καλή και Αποτελεσματική Μελέτη

Τα περισσότερα σχολικά βιβλία έχουν επιμέρους επικεφαλίδες, εικόνες, επεξηγήσεις, σχεδιαγράμματα και άλλα βοηθητικά «εφέ». Βοηθάει λοιπόν το μαθητή να παρατηρήσει πρώτα αυτά και ύστερα να μελετήσει το κείμενο.

• Με τη πρώτη ανάγνωση ο μαθητής σημειώνει λέξεις ή φράσεις κλειδιά και φυσικά τυχόν απορίες.

• Διαβάζοντας το μάθημα αναζητά την ουσία της κάθε παραγράφου. Σ’ αυτό τον βοηθούν οι σημειώσεις με μολύβι πάνω στο βιβλίο, οι υπογραμμίσεις με χρωματιστό μαρκαδόρο, τα αυτοκόλλητα χαρτάκια που του υπενθυμίζουν τα σημαντικά σημεία του κειμένου. Δεν υπογραμμίζει όλη την σελίδα, μόνο τα σημαντικά.
Π.χ. Ας πούμε ότι διαβάζει Ιστορία. Δίπλα σε κάθε παράγραφο γράφει ένα τίτλο. Συνήθως το νόημα της παραγράφου βασίζεται σε μία ή δύο σειρές τις οποίες υπογραμμίζει.

• Κάθε μέρα όταν ξεκινά την μελέτη του, κάνει μια λίστα μ’ αυτά που έχει να διαβάσει και να γράψει για την επόμενη.
Π.χ. Γλώσσα: α) Αντιγραφή, σελ.26. β) Ασκήσεις 1,2,3 σελ. 27. γ) Ορθογραφία
(Γράφω και Μαθαίνω) σελ. 32
Μαθηματικά: α) Κεφάλαιο 14, σελ. 43, ασκήσεις 1,2,3. β) ασκ.
Φυλλαδίου
Ιστορία: α) Κεφ. 6, σελ. 29, β) ασκ. σελ. 31

• Ξεκινά τη μελέτη από τα δύσκολα κι όχι από τα εύκολα μαθήματα. Αυτό διαφέρει από μαθητή σε μαθητή.

• Δίνει προτεραιότητα στα μαθήματα που τρώνε πολύ χρόνο και σε όσα επείγουν.

• Αποφεύγει τη μονοτονία μελετώντας εναλλάξ τα μαθήματα που του αρέσουν και αυτά που δεν του αρέσουν.

• Κάνει μικρά διαλείμματα μετά από κάθε μάθημα που διαβάζει.

• Εξηγεί σε κάποιον αυτά που έμαθε για να τα εμπεδώσει καλύτερα. Είναι σημαντικό ότι δεν προσπαθεί να «παπαγαλίσει» το μάθημα.
Π.χ. Στην Ιστορία ή τα Θρησκευτικά είναι λάθος να απαιτείται απ’ τον μαθητή να «πεί» το μάθημα. Ο μαθητής έχει αφομοιώσει τις γνώσεις που του παρέχονται αν μπορεί να απαντήσει σε ερωτήσεις κατανόησης του κειμένου, με σωστά διατυπωμένες προτάσεις.

• Μελετά καθημερινά και δεν αφήνει τις απορίες του αναπάντητες. Κάτι που δεν κατάλαβε στο μάθημα της ημέρας θα τον εμποδίσει να καταλάβει κάτι άλλο στο επόμενο μάθημα κ.ο.κ.

Οπτική και Ακουστική Μάθηση

 Στο σχολείο πρέπει και να «ακούμε» τον δάσκαλο και να διαβάζουμε και να γράφουμε και να συμμετέχουμε στην τάξη. Όλες αυτές οι δραστηριότητες μας βοηθούν να μαθαίνουμε. Χρειαζόμαστε όλες τις αισθήσεις μας για να κάνουμε τη γνώση βίωμα. Μπορούμε όμως να εκμεταλλευτούμε τη φυσική μας έφεση να μαθαίνουμε καλύτερα, χρησιμοποιώντας περισσότερο μια απ’ τις αισθήσεις μας.

Οπτική μάθηση: πολλοί μαθαίνουν καλύτερα διαβάζοντας ένα κείμενο με προσοχή. Αυτοί μετά τη πρώτη ανάγνωση πρέπει να ξαναδούν τις επικεφαλίδες και όσα έχουν υπογραμμίσει. Μετά ξαναδιαβάζουν το κείμενο προσπαθώντας να θυμηθούν τι περιείχε η κάθε ενότητα.

Ακουστική μάθηση: Άλλοι μαθητές μαθαίνουν καλύτερα «ακούγοντας» το μάθημα. Αυτοί πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεχτικοί την ώρα της παράδοσης. Η μελέτη τους θα είναι αποτελεσματικότερη διαβάζοντας το μάθημα φωναχτά ή ακούγοντας το από κάποιον άλλο.

Ένας συνδυασμός των παραπάνω είναι ο άψογος τρόπος μάθησης.

 

Η βασική διαφορά στο τρόπο που παρουσιάζονται οι πληροφορίες στα θεωρητικά και στα θετικά μαθήματα είναι η εξής:

Στα θεωρητικά υπάρχει κυρίως περιγραφική ανάλυση, δηλαδή περισσότερο κείμενο.

Αντίθετα στα θετικά μαθήματα οι πληροφορίες δίνονται μέσα από παρουσίαση και ανάλυση κατηγοριών, σχέδια και σχήματα, διαγράμματα, πίνακες, σύμβολα και τύπους.

Μελέτη Θεωρητικών Μαθημάτων( Γλώσσα, Ιστορία, Θρησκευτικά κλπ)

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι για να γίνει η μελέτη αποτελεσματική. Μερικοί απ’ αυτούς είναι:

Μαθαίνοντας με κάρτες. Παίρνουμε μικρές καρτέλες πάνω στις οποίες απ’ τη μια μεριά γράφουμε μια ερώτηση και από πίσω την απάντηση. Αυτή η τεχνική βοηθά επίσης στη προετοιμασία για διαγωνίσματα γιατί μ’ αυτό τον τρόπο ανακεφαλαιώνουμε τα σημαντικά τμήματα της ύλης.
Π.χ. Στο Ερευνώ και Ανακαλύπτω (Φυσική):
Μπροστινή πλευρά κάρτας: Ποια είναι τα μόνιμα δόντια του ανθρώπου?
Πίσω πλευρά: κοπτήρες, κυνόδοντες, προγόμφιοι, γομφίοι.

Μαθαίνοντας με χαρτογράφηση. Στη μέση μιάς σελίδας γράφουμε το θέμα και μετά με γραμμές που πηγαίνουν προς διάφορες κατευθύνσεις, γράφουμε τις κύριες ιδέες γύρω από το θέμα αυτό. Αποφεύγουμε να γράψουμε ολόκληρες φράσεις. Μια παραλλαγή αυτής της τεχνικής είναι τα δεντροδιαγράμματα.

Π.χ. Στα Μαθηματικά:



Μαθαίνοντας με συνοπτικούς πίνακες. Τακτοποιούμε τις πληροφορίες σε κατηγορίες.
Π.χ. Στη Γεωγραφία, τα Γεωγραφικά Διαμερίσματα και οι Νομοί:


 


Μελέτη Θετικών και Τεχνολογικών Μαθημάτων (Μαθηματικά, Φυσική, Χημεία κλπ)

Η κατανόηση απαιτεί συμμετοχή. Αυτά τα μαθήματα δεν παπαγαλίζονται. Ο μαθητής για ν’ απομνημονεύσει κάποιους τύπους πρέπει προηγουμένως να κατανοήσει την λειτουργία τους.
Π.χ. στα Μαθηματικά,


Ο μαθητής πρέπει να ξέρει ποιες λέξεις και έννοιες έχουν αντικαταστήσει τα σύμβολα, αλλιώς η απομνημόνευση δεν έχει νόημα.

Όταν διαβάζουμε ένα τέτοιο μάθημα χρειάζεται να γυρίσουμε μπρός πίσω το κείμενο γιατί οι πληροφορίες που μας δίνονται πιθανώς να συνδέονται με κάτι προηγούμενο ή και επόμενο.
Π.χ. στα Μαθηματικά. Για να κατανοήσουμε την έννοια Εμβαδό Επιφάνειας Κύβου αλλά και τον Όγκο Κύβου που ακολουθεί, πρέπει να έχουμε κατανοήσει το Εμβαδό Τετραγώνου που προηγείται.

Πίνακες, σχήματα και διαγράμματα είναι το κλειδί για την αφομοίωση των θετικών μαθημάτων. Μας βοηθούν να κατανοήσουμε την θεωρία. Κι όμως πολλοί μαθητές τα παραβλέπουν. Αυτό είναι λάθος.

H μελέτη χρειάζεται προγραμματισμό. Όσο περισσότερο τηρεί ο μαθητής το πρόγραμμα του, τόσο πιο καλά θα αισθάνεται γιατί θα νιώθει ότι μπορεί να τα καταφέρει.